Chinh Phục Bằng Đức Ái (Suy Niệm Tin Mừng Chúa Nhật XXIII Thường Niên – năm A)

CHINH PHỤC BẰNG ĐỨC ÁI
(SUY NIỆM TIN MỪNG CHÚA NHẬT  XXIII THƯỜNG NIÊN – NĂM A)

Maria Fiat Diệu Huyền, MTG Vinh

LỜI CHÚA: Mt 18,15-20

¹⁵ “Nếu người anh em của anh trót phạm tội, thì anh hãy đi sửa lỗi nó, một mình anh với nó mà thôi. Nếu nó chịu nghe anh, thì anh đã chinh phục được người anh em. ¹⁶ Còn nếu nó không chịu nghe, thì hãy đem theo một hay hai người nữa, để mọi công việc được giải quyết, căn cứ vào lời hai hoặc ba chứng nhân. ¹⁷ Nếu nó không nghe họ, thì hãy đi thưa Hội Thánh. Nếu Hội Thánh mà nó cũng chẳng nghe, thì hãy kể nó như một người ngoại hay một người thu thuế. ¹⁸ “Thầy bảo thật anh em: dưới đất, anh em cầm buộc những điều gì, trên trời cũng cầm buộc như vậy; dưới đất, anh em tháo cởi những điều gì, trên trời cũng tháo cởi như vậy. ¹⁹ “Thầy còn bảo thật anh em: nếu ở dưới đất, hai người trong anh em hợp lời cầu xin bất cứ điều gì, thì Cha Thầy, Đấng ngự trên trời, sẽ ban cho. ²⁰ Vì ở đâu có hai ba người họp lại nhân danh Thầy, thì có Thầy ở đấy, giữa họ.”

SUY NIỆM: CHINH PHỤC BẰNG ĐỨC ÁI

Người xưa có câu: “Kim vô túc xích, nhân vô hoàn nhân”, nghĩa là “Vàng không thuần khiết, người không hoàn hảo”. Đã là người, không ai có thể tránh khỏi lầm lỗi và yếu đuối. Giáo Hội là một cộng đoàn gồm những con người đang cùng nhau lữ hành tiến về Quê Trời, chứ không phải là một đoàn thể của những con người đã hoàn thiện hay những thiên thần vô tì tích. Vì thế, trong đời sống Giáo Hội, ai rồi cũng có lúc vấp ngã, mắc lỗi và cần được nâng đỡ để đứng lên.

Bởi Giáo Hội là một cộng đoàn huynh đệ, nơi mọi người trở nên anh chị em với nhau vì cùng được làm con của một Cha trên trời trong Đức Giêsu Kitô, nên mỗi Kitô hữu đều mang trách nhiệm nâng đỡ và sửa lỗi cho nhau, để cùng nhau sống xứng đáng hơn với phẩm giá cao quý ấy. Tuy nhiên, sửa lỗi như thế nào lại là cả một vấn đề, và có thể nói đó là một nghệ thuật. Nếu thiếu khôn ngoan và bác ái, việc sửa lỗi rất dễ phản tác dụng: thay vì chữa lành lại gây thêm thương tổn, thay vì đưa người khác trở về lại đẩy họ xa hơn khỏi cộng đoàn.

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu trao cho chúng ta những giáo huấn rất cụ thể về đời sống cộng đoàn. Người tập chú vào một tiến trình giúp người anh chị em đang lầm lỗi trở về bằng chính cung cách và nghệ thuật của Tin Mừng. Đó là một hành trình đi từ bình diện cá nhân đến bình diện cộng đoàn, được đặt nền trên tình huynh đệ, lòng thương xót, sự kiên nhẫn, tinh thần tha thứ và một ý chí không dễ dàng bỏ cuộc trong việc chinh phục trái tim người khác bằng sức mạnh của đức ái Kitô giáo.

Việc sửa lỗi trước hết phải được đặt nền trên tình yêu thương và đức ái huynh đệ. Mục đích không phải là trừng phạt nhưng là cứu vãn; không phải là kết án nhưng là xây dựng; không phải để hạ bệ và làm nhục người có lỗi nhưng để giúp họ nhận ra sai lầm, hoán cải và tìm lại con đường trở về. Vì thế, Chúa Giêsu chỉ cho chúng ta những phương thế nhằm mở rộng lối về cho người tội lỗi chứ không phải đóng lại cánh cửa trước mặt họ. Chính vì yêu thương mà chúng ta có trách nhiệm cảnh tỉnh và sửa lỗi cho nhau, không thể thờ ơ để người anh chị em mình chết trong lầm lạc của họ (x. Ed 33,7-9). Chúa Giêsu chỉ ra ba bước: trước hết là sửa lỗi riêng giữa hai người; nếu không thành công, hãy mời thêm một hay hai người làm chứng; và sau cùng mới đưa vấn đề ra trước cộng đoàn Hội Thánh.

Trước tiên, việc sửa lỗi phải được tiến hành trong chốn riêng tư, mặt đối mặt, với tất cả sự kín đáo: chỉ “một mình anh với nó mà thôi”. Sự kín đáo ấy không chỉ nhằm bảo vệ danh dự của người có lỗi, mà còn tạo nên một không gian của chân thành và tin tưởng, nơi hai con người có thể gặp nhau từ trái tim đến trái tim. Một sự hòa giải đích thực luôn đòi hỏi sự tiếp xúc cá nhân và cá vị, với đủ tế nhị và khiêm tốn để người kia không cảm thấy mình bị xét xử, nhưng nhận ra rằng mình đang được yêu thương và mong muốn được cứu lại. Mục tiêu cuối cùng không phải là “thắng” một cuộc tranh luận, nhưng như chính Chúa Giêsu nói: “anh đã chinh phục được người anh em”.

Nếu việc sửa lỗi riêng tư không đem lại kết quả như mong đợi, bước thứ hai là mời thêm một hay hai người khôn ngoan cùng tham dự. Sự hiện diện của họ không nhằm gia tăng áp lực hay biến cuộc đối thoại thành một cuộc kết án tập thể, nhưng để bảo đảm tính khách quan, giúp phân định sự việc cách công bằng và tránh những phán xét độc đoán, cảm tính hoặc hấp tấp của người sửa lỗi. Như thế, cả người lầm lỗi lẫn người nhắc nhở đều được mời gọi bước ra khỏi cái nhìn chủ quan của mình để cùng tìm kiếm sự thật trong tinh thần “thấu tình đạt lý”.

Cuối cùng, nếu những nỗ lực ấy vẫn không đem lại kết quả, thì vấn đề được đưa ra trước Hội Thánh. Bước đi này cho thấy sự tiệm tiến rất khôn ngoan của Tin Mừng: từ cuộc gặp gỡ riêng tư, đến sự trợ giúp của một nhóm nhỏ, rồi mới đến trách nhiệm của toàn thể cộng đoàn. Đó là sự phối hợp giữa đối thoại cá nhân, sự phân định chung và sức mạnh của hiệp thông Hội Thánh. Cộng đoàn không chỉ có trách nhiệm xác nhận điều đúng sai, mà sâu xa hơn còn phải trở thành không gian nơi người lầm lỗi vẫn được mời gọi trở về và được đón nhận khi họ hoán cải.

Trong trường hợp người ấy nhất quyết không nghe cả Hội Thánh, Chúa Giêsu nói: “hãy coi họ như người ngoại và người thu thuế”. Câu nói này không thể được hiểu đơn giản như một lời cho phép khinh miệt hay bỏ mặc họ. Trước hết, nó cho thấy rằng chính người ấy, qua nhiều lần khước từ sự thật và tình huynh đệ, đã tự đặt mình ra ngoài sự hiệp thông của cộng đoàn. Sau khi đã kiên nhẫn mở ra cho họ mọi cơ hội trở về, cộng đoàn phải khiêm tốn nhìn nhận giới hạn của mình và phó thác người ấy cho ân sủng của Thiên Chúa.

Nhưng điều đáng chú ý là bài Tin Mừng không kết thúc bằng sự loại trừ. Ngay sau những lời về sửa lỗi, Chúa Giêsu lại nói đến sự hiệp nhất và cầu nguyện. Khi không còn có thể trực tiếp tác động lên người anh chị em đang lầm lạc, người Kitô hữu vẫn không được phép loại họ khỏi trái tim mình. Ta vẫn còn có thể tiếp tục đồng hành với họ bằng lời cầu nguyện, không chỉ là lời cầu nguyện riêng tư nhưng là lời cầu nguyện trong sự hiệp thông của cộng đoàn, bởi “nếu ở dưới đất, hai người trong anh em hợp lời cầu xin bất cứ điều gì, thì Cha Thầy, Đấng ngự trên trời, sẽ ban cho” (Mt 18,19).

Như thế, nghệ thuật sửa lỗi của Tin Mừng không phải là nghệ thuật chỉ ra cái sai của người khác, nhưng là nghệ thuật không để mất người anh em. Đó là con đường của sự thật được nói trong tình yêu, của lòng kiên nhẫn không dễ bỏ cuộc, và của một đức ái luôn tìm cách mở ra con đường trở về. Người Kitô hữu sửa lỗi không phải vì mình tốt hơn người khác, nhưng vì mình ý thức rằng tất cả đều là những người yếu đuối đang cần nhau trên hành trình trở về với Thiên Chúa.

CẦU NGUYỆN

Lạy Chúa Giêsu,

Thật là một nỗi đau lớn lao
khi có một người rời xa Chúa
và rời xa cộng đoàn.

Bởi đó, Chúa đã dạy chúng con
biết kiên nhẫn giúp nhau hoán cải,
biết dùng con tim
để kéo nhau trở lại bên Chúa.

Thế nhưng, chúng con đã làm gì với nhau?

Chúng con thường mắng nhiếc,
lên án, nhục mạ, chỉ trích
và công kích nhau.

Chúng con xét đoán, rỉ tai,
rêu rao lỗi lầm của nhau.

Chúng con bới móc, vạch lá tìm sâu,
chuyện bé xé ra to.

Tệ hại hơn nữa,
có khi chúng con mặc kệ nhau,
không còn quan tâm
đến sự hiện diện của người bên cạnh,
coi như họ đã chết
trong chính trái tim mình.

Và như thế,
chúng con đã đánh mất
những người anh chị em của mình.

Xin cho chúng con biết
can đảm sửa lỗi cho nhau trong đức ái,
nhưng cũng luôn khiêm tốn ý thức
rằng chính mình cũng là kẻ tội lỗi,
cũng đầy yếu đuối
và luôn cần được Chúa xót thương.

Xin cho ánh mắt, lời nói
và mọi hành động của chúng con
đều mang trong mình nội lực của tình yêu,

để sự thật chúng con nói
không trở thành lưỡi dao làm tổn thương,
nhưng trở nên sức mạnh chữa lành
và mở ra cho nhau
một con đường trở về. Amen.